ట్రై నెట్ న్యూస్ | 21 ఆగస్టు 2026
తెలంగాణలో పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు వివాహ సమయంలో ఆర్థిక భరోసాగా నిలిచిన కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్‌ పథకాలపై తెలంగాణ హైకోర్టు మధ్యంతర స్టే విధించడం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. వివాహం చేసుకునే అర్హులైన యువతులకు ప్రభుత్వం అందిస్తున్న ఆర్థిక సహాయాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేస్తూ హైకోర్టు ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఈ రెండు పథకాల అమలుకు సంబంధించి గతంలో జారీ చేసిన ఎనిమిది ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల అమలుపైనా కోర్టు స్టే విధించింది. తదుపరి విచారణ వరకు లబ్ధిదారులకు ఈ పథకాల కింద ఎలాంటి చెల్లింపులు చేయవద్దని ఆదేశించింది.
ఎందుకు స్టే విధించింది?
కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్‌ పథకాల రాజ్యాంగబద్ధతను ప్రశ్నిస్తూ న్యాయవాది విజయ్‌ గోపాల్‌ హైకోర్టులో పిటిషన్‌ దాఖలు చేశారు. ఈ పథకాలను శాసనసభ ఆమోదించిన ప్రత్యేక చట్టం ఆధారంగా కాకుండా ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ద్వారా అమలు చేస్తున్నారనే అంశాన్ని పిటిషన్‌లో ప్రధానంగా ప్రస్తావించారు. గత విచారణలో ప్రభుత్వం తన వాదనను వివరిస్తూ పూర్తి వివరాలతో ప్రతివాద పత్రం సమర్పించాలని న్యాయస్థానం ఆదేశించింది. అయితే ప్రభుత్వం నిర్ణీత సమయంలో ప్రతివాద పత్రం దాఖలు చేయకపోవడంతో కోర్టు మధ్యంతర ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
ఈ నేపథ్యంలో జస్టిస్‌ ఎన్‌.వి. శ్రవణ్‌ కుమార్‌ ఈ పథకాల అమలుకు సంబంధించిన ఎనిమిది ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులపై మధ్యంతర స్టే విధించారు. తదుపరి విచారణను సెప్టెంబర్‌ 9వ తేదీకి వాయిదా వేశారు.
పేద కుటుంబాలకు కీలకమైన పథకాలు
కల్యాణలక్ష్మి పథకం తెలంగాణలో 2014లో ప్రారంభమైంది. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాల్లోని యువతుల వివాహానికి ఆర్థిక సహాయం అందించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. అదే సమయంలో మైనారిటీ వర్గాలకు చెందిన పేద కుటుంబాల్లో వివాహ ఖర్చుల భారాన్ని తగ్గించేందుకు షాదీ ముబారక్‌ పథకాన్ని ప్రభుత్వం అమలు చేసింది. వివాహ సమయంలో ఒకేసారి ఆర్థిక సహాయం అందించడం ద్వారా పేద కుటుంబాలకు కొంత మేర ఆర్థిక ఉపశమనం కల్పించడం ఈ పథకాల లక్ష్యంగా ఉంది.
ఈ పథకాలు ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి రాష్ట్రంలోని వేలాది కుటుంబాలు ప్రయోజనం పొందాయి. వివాహం అనేది ప్రతి కుటుంబానికి ముఖ్యమైన సందర్భం. ముఖ్యంగా తక్కువ ఆదాయం కలిగిన కుటుంబాలకు వివాహ ఖర్చులు పెద్ద ఆర్థిక భారంగా మారుతున్న నేపథ్యంలో ప్రభుత్వ ఆర్థిక సహాయం వారికి కొంత ఊరటగా నిలిచింది.
ఆర్థిక సహాయం పెరుగుతూ వచ్చింది
ఈ పథకాల కింద అందించే ఆర్థిక సహాయం కాలక్రమేణా పెరిగింది. తొలుత రూ.51 వేలుగా ఉన్న సహాయాన్ని తరువాత రూ.75,116కు పెంచారు. అనంతరం రూ.1,00,116కు పెంచి కొనసాగించారు. దివ్యాంగ యువతులకు ప్రత్యేకంగా రూ.1,25,016 వరకు సహాయం అందించే విధానం కూడా అమలులో ఉంది.
ప్రభుత్వం మారినా ఈ పథకాలు కొనసాగడం వాటికి ఉన్న సామాజిక ప్రాధాన్యాన్ని సూచిస్తోంది. ప్రస్తుత కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం కూడా కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్‌ పథకాలను కొనసాగిస్తామని ఇప్పటికే ప్రకటించింది. ఈ ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఈ పథకాల కోసం బడ్జెట్‌ కేటాయింపులు, శాసనసభ ఆమోదం ఉన్నాయని మంత్రులు స్పష్టం చేశారు.
లబ్ధిదారుల్లో ఆందోళన
హైకోర్టు మధ్యంతర ఉత్తర్వులతో ఇప్పటికే వివాహాలు నిర్ణయించుకున్న పేద కుటుంబాల్లో ఆందోళన నెలకొంది. వివాహ ఖర్చుల కోసం ప్రభుత్వం అందించే ఆర్థిక సహాయాన్ని ఆశించిన కుటుంబాలు ఇప్పుడు తదుపరి న్యాయస్థానం నిర్ణయం కోసం ఎదురుచూడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
వివాహ తేదీలు దగ్గరపడుతున్న కుటుంబాలకు ఈ పరిణామం మరింత ఇబ్బందికరంగా మారే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే దరఖాస్తు చేసుకున్న వారు తమకు ఆర్థిక సహాయం ఎప్పుడు అందుతుందనే విషయంపై స్పష్టత కోసం ప్రభుత్వ ప్రకటనను ఎదురుచూస్తున్నారు.
అయితే ఇది శాశ్వతంగా పథకాలను రద్దు చేసిన ఉత్తర్వు కాదు. ప్రస్తుతం కోర్టు ఇచ్చింది మధ్యంతర స్టే మాత్రమే. తదుపరి విచారణలో ప్రభుత్వం తన వాదనలను, పథకాల చట్టపరమైన ఆధారాలను కోర్టుకు సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. ఆ తరువాత న్యాయస్థానం ఇచ్చే ఆదేశాలపై పథకాల భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉంటుంది.
ప్రభుత్వ న్యాయపోరాటం
హైకోర్టు స్టే నేపథ్యంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం పథకాలను కాపాడేందుకు న్యాయపరమైన చర్యలు తీసుకుంటున్నట్లు మంత్రులు ప్రకటించారు. స్టేను ఎత్తివేయించేందుకు ఉన్నత న్యాయస్థానంలోని విభజన ధర్మాసనం ముందు అప్పీల్‌ చేసేందుకు ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తున్నట్లు మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్‌ తెలిపారు. కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్‌ పథకాలను నిలిపివేయాలన్న ఉద్దేశం ప్రభుత్వానికి లేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
ప్రభుత్వం ఈ పథకాలను కొనసాగించడానికి అవసరమైన న్యాయపరమైన అంశాలను పరిశీలిస్తున్నట్లు కూడా తెలిపింది. గతంలో జారీ చేసిన ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులకు తగిన చట్టపరమైన రక్షణ ఉందా లేదా అనే అంశంపై కూడా అధికార వర్గాలు పరిశీలన చేస్తున్నట్లు సమాచారం.
న్యాయస్థానం ప్రశ్నలు – ప్రభుత్వ ఆర్థిక ప్రాధాన్యతలు
ఈ కేసు విచారణ సందర్భంగా తెలంగాణ హైకోర్టు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక ప్రాధాన్యతలపై కూడా ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. ముఖ్యంగా ప్రభుత్వ భూముల సేకరణలో భూములు కోల్పోయిన కుటుంబాలకు చెల్లించాల్సిన పరిహారం, మరోవైపు సంక్షేమ పథకాలకు నిధుల కేటాయింపు వంటి అంశాలపై న్యాయస్థానం ప్రశ్నలు అడిగింది. అయితే ప్రభుత్వం తన ఆర్థిక వ్యవహారాలను ఎలా నిర్వహించాలో కోర్టు నిర్ణయించడం లేదని, ప్రాధాన్యతలను వివరించాల్సిన అవసరం ఉందనే దిశలో ప్రశ్నలు లేవనెత్తినట్లు వార్తా కథనాలు వెల్లడించాయి.
దీంతో ఈ కేసు కేవలం రెండు సంక్షేమ పథకాల చెల్లింపులకే పరిమితం కాకుండా, ప్రభుత్వ సంక్షేమ విధానాలు, ఆర్థిక నిర్వహణ, చట్టపరమైన ఆధారాలపై విస్తృత చర్చకు దారితీస్తోంది.
రాజకీయంగా కూడా ప్రాధాన్యం
కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్‌ పథకాలకు తెలంగాణ రాజకీయాల్లో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. గత ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన ఈ పథకాలను తరువాత వచ్చిన కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం కూడా కొనసాగించింది. అందువల్ల రెండు ప్రధాన రాజకీయ పక్షాలు ఈ అంశాన్ని తమ తమ రాజకీయ వాదనలకు అనుగుణంగా ప్రస్తావించే అవకాశం ఉంది.
ప్రభుత్వం మాత్రం పేద కుటుంబాలకు ఉపయోగపడుతున్న సంక్షేమ పథకాలను కొనసాగించాల్సిన బాధ్యత తమపై ఉందని చెబుతోంది. ప్రతిపక్షాలు కూడా లబ్ధిదారులకు ఎలాంటి ఇబ్బంది కలగకుండా ప్రభుత్వం న్యాయపరమైన చర్యలను వేగవంతం చేయాలని కోరుతున్నాయి.
సెప్టెంబర్‌ 9పై అందరి దృష్టి
ప్రస్తుతం అందరి దృష్టి సెప్టెంబర్‌ 9వ తేదీన జరగనున్న తదుపరి విచారణపై ఉంది. ప్రభుత్వం తన పూర్తి వాదనను కోర్టు ముందు ఉంచిన తరువాత న్యాయస్థానం ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకుంటుందనేది కీలకం. మధ్యంతర స్టే కొనసాగుతుందా? ఎత్తివేస్తారా? లేక పథకాల అమలుకు సంబంధించి కొత్త మార్గదర్శకాలు జారీ చేస్తారా? అన్నది అప్పటి విచారణలో స్పష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది.
కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్‌ పథకాలపై హైకోర్టు విధించిన మధ్యంతర స్టే తెలంగాణలో పేద కుటుంబాల్లో తీవ్ర చర్చకు కారణమైంది. పథకాల రాజ్యాంగబద్ధత, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులకు చట్టపరమైన ఆధారం, సంక్షేమ పథకాల అమలులో న్యాయపరమైన విధానాలు వంటి కీలక అంశాలు ఈ కేసులో ముందుకు వచ్చాయి.
ప్రస్తుతం ఈ పథకాలు శాశ్వతంగా రద్దు కాలేదు. తదుపరి ఆదేశాలు వచ్చే వరకు చెల్లింపులు నిలిపివేయాలన్నదే ప్రస్తుత మధ్యంతర ఆదేశం. ప్రభుత్వం న్యాయపరంగా పోరాడుతామని ప్రకటించిన నేపథ్యంలో సెప్టెంబర్‌ 9న జరిగే విచారణ పేద కుటుంబాలు, లబ్ధిదారులు, రాజకీయ వర్గాలు, ప్రభుత్వానికి అత్యంత కీలకంగా మారింది.
